Deepfake ve Dijital Güvenlik: Yeni Nesil Dolandırıcılıklara Karşı Korunma Rehberi

Telefonunuz çalıyor. Ekranda annenizin adı yazıyor. Açıyorsunuz… sesi tanıdık, panik içinde konuşuyor.

Ama arayan kişi anneniz değil.

Son iki yılda dijital güvenlik alanında çalışan uzmanların en çok karşılaştığı vakalardan biri bu. Deepfake teknolojisi, artık sadece ünlülerin videolarında değil; sıradan insanların hayatında da ciddi maddi ve psikolojik hasarlara yol açıyor.

Bu rehberde deepfake’i korkutucu başlıklarla değil; gerçek örnekler, uzman deneyimi ve uygulanabilir çözümlerle ele alıyoruz.

Deepfake Nedir?

Deepfake; yapay zekânın bir kişinin:

• yüz mimiklerini

• ses tonunu

• konuşma ritmini

öğrenerek, o kişiyi hiç söylemediği şeyleri söylüyormuş ya da yapmadığı hareketleri yapıyormuş gibi göstermesidir.

2026 itibarıyla sorun şu noktaya geldi:

Bir deepfake içeriği, ilk bakışta ayırt etmek çoğu zaman mümkün değil.

Bu yüzden korunma, “anlamak”tan çok önceden önlem almakla ilgili.

Dolandırıcılar Deepfake’i Nasıl Kullanıyor?

Sahada en sık görülen üç senaryo var:

Ses Klonlama (Audio Spoofing)

Bu yöntem için bazen:

• 3–5 saniyelik bir Instagram hikâyesi

• WhatsApp sesli mesajı

• YouTube videosu

yeterli oluyor.

Bir siber güvenlik uzmanının aktardığı gerçek vaka:

“Dolandırıcı, oğlunun sesiyle arayıp ‘karakoldayım’ dedi. Anne konuşmayı kapatmadan para gönderdi.”

Görüntülü Arama ile Acil Para Talebi

Özellikle:

• şirket yöneticileri

• muhasebe personeli

• küçük işletme sahipleri

hedef alınıyor.

Yönetici yüzü, canlı görüntülü aramada taklit ediliyor ve:

“Hemen EFT yap, toplantıdayım” deniyor.

Bu yöntem, CEO Fraud olarak biliniyor.

İtibar ve Psikolojik Manipülasyon

Deepfake sadece para için kullanılmıyor.

• Sahte videolar

• Uydurma açıklamalar

• Manipülatif içerikler

kişilerin itibarını zedelemek için de yaygın.

Bir İçeriğin Deepfake Olduğunu Nasıl Anlarsınız?

Teknoloji gelişmiş olsa da, yapay zekâ hâlâ bazı “insan detaylarında” zorlanıyor.

Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

1. Göz Hareketleri

• Çok az göz kırpma

• Senkron olmayan bakışlar

2. Ağız – Ses Uyumsuzluğu

• Dudaklar konuşuyor ama ses gecikiyor

• Diş hareketleri doğal değil

3. Yüz Kenarları ve Saçlar

• Boyun birleşiminde titreme

• Saç tellerinde dalgalanma

4. Takılar ve Aksesuarlar

• Küpe kaybolup geri geliyor

• Gözlük yansımaları tutarsız

5. Duygusal Uyuşmazlık

• Ses panik, yüz donuk

• Mimikler tepkisiz

Uzman notu: “Tek bir belirti yetmez. 2–3 işaret aynı anda varsa şüphe edin.”

Aileler İçin En Etkili Korunma Yöntemleri

Deepfake saldırıları teknik değil, psikolojiktir. Bu yüzden savunma da teknikten çok davranış temellidir.

Aile Güvenlik Şifresi (Safe Word)

Basit ama en etkili yöntem.

Ailenizle sadece sizin bildiğiniz bir kelime belirleyin. Örnek:

“Mavi Kaplumbağa”

Acil durum aramalarında bu kelime sorulur. Bilmiyorsa → konuşma biter.

Sosyal Medyada Görünürlük Kontrolü

• Hesapları gizli yapın

• Çocukların yüz ve ses videolarını sınırlayın

• Herkese açık hikâyelerden kaçının

Unutmayın:

Paylaşılan her ses, dolandırıcı için ham maddedir.

İki Faktörlü Doğrulama (2FA)

WhatsApp, Instagram, e-posta ve bankacılık uygulamalarında:

• SMS doğrulama

• Authenticator uygulamaları

zorunlu hâle getirilmeli.

Şirketler İçin Deepfake Tehdidi

Kurumsal dünyada risk daha büyük.

Alınması Gereken Önlemler

• Para transferleri ikinci kanaldan teyit edilmeli

• Yönetici talimatları yazılı prosedüre bağlanmalı

• Personel deepfake farkındalığı eğitimi almalı

Deepfake Şüphesi Kontrol Listesi

Alan	Şüpheli İşaret	Ne Yapmalı
Gözler	Doğal olmayan bakış	Videoyu dikkatle izle
Ses	Metalik ton	Geri arama yap
Cilt	Aşırı pürüzsüz	Yakınlaştır
Arka Plan	Titreme	Kenarlara bak

Deepfake Mağduru Olursanız Ne Yapmalısınız?

1️⃣ Kanıtları saklayın Ekran görüntüsü, video linki, numaralar.

2️⃣ Siber Suçlara Başvurun Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlar Daire Başkanlığı.

3️⃣ Platformlara Bildirin “Taklit / Yanıltıcı İçerik” raporu gönderin.

Dijital Güvenlik Terimleri

• Social Engineering: İnsan zaaflarını kullanma

• Vishing: Sesli dolandırıcılık

• Synthetic Media: Yapay üretim içerik

• Face Swap: Yüz değiştirme teknolojisi

Deepfake ve Dijital Güvenlik Hakkında Sık Sorulan Sorular

Deepfake videolarını tespit eden profesyonel bir yazılım var mı?

Evet, Intel ve Microsoft gibi teknoloji devleri "Real-time Deepfake Detector" (Gerçek Zamanlı Deepfake Tespit Edici) gibi araçlar geliştiriyor. Ancak bu yazılımlar henüz son kullanıcıdan ziyade kurumsal güvenlik seviyesinde yaygın. Bireysel kullanıcılar için en iyi yöntem, videodaki görsel tutarsızlıklara odaklanmaktır.

Sadece 3 saniyelik bir ses kaydıyla sesim gerçekten taklit edilebilir mi?

Maalesef evet. Yeni nesil üretken yapay zeka modelleri, ses tonunuzu, vurgularınızı ve nefes alışverişinizi taklit etmek için çok kısa bir örneğe ihtiyaç duyar. Bu nedenle, tanımadığınız numaralardan gelen aramalarla uzun süre konuşmak yerine temkinli olmalısınız.

Bir görüntülü aramanın Deepfake olduğundan şüphelenirsem ne yapmalıyım?

En pratik yöntem, arayan kişiden başını sağa veya sola çevirmesini ya da elini yüzünün önünden geçirmesini istemektir. Yapay zeka, yüzün yan profilini oluştururken veya araya giren nesneleri işlerken (occlusion) genellikle titreme yapar ve görüntü bozulur.

Aile şifresi (Safe Word) tam olarak nedir?

Aile fertleri arasında belirlenen, sadece sizin bildiğiniz gizli bir kelimedir. Acil bir durumda sizi arayan ses sizin sesiniz olsa bile, karşıdaki kişi bu kelimeyi söyleyemiyorsa bir dolandırıcılık vakasıyla karşı karşıya olduğunuzu anlarsınız.

Deepfake sadece dolandırıcılık için mi kullanılır?

Hayır. Sinema sektöründe (ölen oyuncuların sahnelerinin tamamlanması), eğitim videolarında veya sanat projelerinde etik sınırlar dahilinde kullanılmaktadır. Ancak dijital güvenlik açısından "tehdit" oluşturması, teknolojinin kötü niyetli kullanımından kaynaklanır.

Görüntümün Deepfake videolarında kullanılmasını engellemenin bir yolu var mı?

Tüm internet ortamından silinmek imkansız olsa da, sosyal medya hesaplarınızı "Gizli" konuma getirmek ve tanımadığınız kişilerin arkadaşlık isteklerini kabul etmemek, dolandırıcıların elindeki veri kaynağını (hammaddeyi) ciddi oranda azaltır.