İyi Bir Prompt Nasıl Yazılır? Adım Adım Prompt Yazma Rehberi

Yapay zekanın (ChatGPT, Gemini, Claude) size verdiği yanıttan memnun kalmıyorsanız, sorun muhtemelen yapay zekada değil, ona ne istediğinizi anlatış biçiminizdedir. Yapay zeka ile iletişim kurmak, yeni bir dil öğrenmek gibidir. 

herseyinadresi.com olarak, dijital çağın en değerli becerisi olan "Prompt Engineering" (Komut Mühendisliği) konusunu tüm detaylarıyla masaya yatırıyoruz.

Prompt Nedir? Neden Bu Kadar Önemli?

Prompt, yapay zekaya bir görevi yerine getirmesi için verdiğiniz her türlü talimattır. Basit bir soru da bir prompttur, 5 sayfalık bir analiz isteği de. Kaliteli bir prompt, yapay zekanın "halüsinasyon" görmesini (yanlış bilgi uydurmasını) engeller ve tam olarak ihtiyacınız olan çıktıyı üretmesini sağlar.

Altın Formül: "RTF" Yapısı

İyi bir prompt rastgele yazılmaz. 2026'nın profesyonel standartlarına göre bir komut şu dört bileşenden oluşmalıdır:

• Role (Rol): AI'ya bir kimlik verin. (Örn: "Sen deneyimli bir avukatsın.")

• Task (Görev): Ne yapmasını istediğinizi net belirtin. (Örn: "Şu sözleşmeyi analiz et.")

• Context (Bağlam): Arka plan bilgisi sunun. (Örn: "Türkiye'deki kira hukukuna göre incele.")

• Format (Biçim): Çıktının nasıl görünmesini istediğinizi söyleyin. (Örn: "Madde madde bir liste yap.")

Yapay zeka ile para kazanma yollarını detaylı anlattığımız ana rehberimize buradan ulaşabilirsiniz.

Adım Adım Mükemmel Prompt Yazma Süreci

1: Belirsizlikten Kaçının

Yapay zeka "biraz", "kısa", "güzel" gibi soyut kelimeleri farklı yorumlayabilir. Bunun yerine ölçülebilir komutlar verin.

• Kötü: "Bana kısa bir yazı yaz."

• İyi: "Bana 200 kelimeyi geçmeyen, giriş-gelişme-sonuç bölümlerinden oluşan bir yazı yaz."

2: Örnek Verin (Few-Shot Prompting)

Yapay zekanın tarzınızı anlamasını istiyorsanız, ona birkaç örnek gösterin.

• "Şu üç örnekteki gibi ürün açıklamaları yazmanı istiyorum: 1. [Örnek], 2. [Örnek], 3. [Örnek]. Şimdi dördüncü ürünü sen yaz: [Ürün Bilgisi]"

3: Sınırlandırmalar Ekleyin

Neyi yapmasını istediğiniz kadar, neyi yapmamasını istediğinizi de belirtin.

• "Cevabında teknik terim kullanma, 10 yaşındaki bir çocuğun anlayacağı kadar sade olsun."

4: Adım Adım Düşünmesini İsteyin (Chain of Thought)

Karmaşık matematiksel veya mantıksal sorularda şu sihirli cümleyi ekleyin: "Lütfen bu soruyu adım adım düşünerek çöz." Bu, AI'nın işlem hatası yapma ihtimalini %80 oranında azaltır.

Gelişmiş Teknikler: Bir Üst Seviyeye Çıkın

• Mega-Promptlar: Tüm detayları içeren, tek seferde sayfalarca çıktı üreten uzun komutlardır. (Örn: Bir şirketin 1 yıllık sosyal medya stratejisini tek bir promptla kurgulayabilirsiniz.)

• Iterative Refinement (Yinelemeli İyileştirme): AI ilk seferde tam istediğinizi vermeyebilir. Onu azarlamak yerine yönlendirin: "Güzel oldu ama ikinci paragrafı biraz daha heyecanlı bir tonla tekrar yaz."

• Temperature Ayarı (Teknik Kullanıcılar İçin): Yapay zekanın ne kadar "yaratıcı" olacağını belirleyin. Düşük temperature (0.1) daha ciddi ve net yanıtlar verirken, yüksek temperature (0.9) daha sanatsal ve beklenmedik yanıtlar üretir.

Prompt Kalite Kontrol Tablosu

Kriter	Eksik Prompt Örneği	Profesyonel Prompt Örneği
Rol Atama	"Kilo verme planı yap."	"Kıdemli bir spor beslenmesi uzmanı olarak çalış."
Detay Verme	"İngilizce çalışmak istiyorum."	"B1 seviyesinde biriyim, günlük 20 dk ayırarak kelime çalışmak istiyorum."
Format Belirleme	"Bana kitap öner."	"Son 5 yılda çıkan bilim kurgu kitaplarını tablo halinde öner."
Hedef Kitle	"Yapay zekayı anlat."	"Yapay zekayı 70 yaşındaki teknolojiyle arası olmayan birine anlat."

Farklı Alanlar İçin Prompt Örnekleri

• Pazarlama: "Sen bir metin yazarısın. Yeni çıkan kablosuz kulaklığımız için merak uyandıran, 'Storytelling' tekniğiyle yazılmış 3 farklı Instagram başlığı üret."

• Eğitim: "Şu makaleyi okuduktan sonra benim konuyu anlayıp anlamadığımı ölçmek için bana 5 soruluk bir test hazırla. Cevapları ben yanıtlayınca tek tek açıkla."

• Yazılım: "Python dilinde yazılmış şu koddaki mantık hatalarını bul ve kodu daha performanslı hale getirmek için optimize et."

AI-Prompt Slang: Profesyonellerin Dilinden Terimler

• Hallucination (Halüsinasyon): AI'nın bilgi eksikliğinde "atması". "Fazla zorlarsan prompt halüsinasyona girer."

• Token Limit: AI'nın bir seferde okuyabileceği veya yazabileceği kelime kapasitesi.

• System Prompt: AI'nın temel karakterini belirleyen, arka plandaki ana komut.

• Prompt Injection: AI'nın güvenlik duvarlarını aşmak için yapılan "kötü niyetli" komut girişimleri.

• One-Shot / Few-Shot: AI'ya bir veya birden fazla örnek vererek yönlendirme yapma

Prompt Mühendisliği Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Bu bölüm, yapay zeka ile etkileşiminizi bir üst seviyeye taşımak ve en yaygın hatalardan kaçınmanızı sağlamak için hazırlanmıştır.

Herkes "Prompt Mühendisliği" öğrenebilir mi, yoksa kodlama bilmek şart mı?

Kesinlikle öğrenebilir. Prompt mühendisliği bir yazılım dili değil, bir iletişim ve mantık yürütme becerisidir. Kodlama bilmek, özellikle API kullanan teknik kullanıcılar için avantaj sağlasa da; iyi bir prompt yazmak için ihtiyacınız olan temel yetenekler şunlardır: Netlik, bağlam kurma ve analitik düşünme.

Yapay zeka bazen neden çok genel veya "yüzeysel" yanıtlar verir?

Bunun en yaygın sebebi "Belirsizlik Tuzağı"dır. AI, sizin ne kadar bildiğinizi bilmez. Eğer ona "Pazarlama stratejisi yaz" derseniz, size ders kitabı bilgisi verir. Ancak "Yeni kurulan bir e-ticaret sitesi için, 5.000 TL bütçeli, odak noktası Instagram olan bir pazarlama stratejisi yaz" derseniz, spesifik ve uygulanabilir bir yanıt alırsınız.

"Negatif Prompt" (Olumsuz Komut) nedir ve ne işe yarar?

Negatif prompt, AI’ya neyi yapmaması gerektiğini söylemektir. Özellikle görsel oluşturma araçlarında (Midjourney gibi) sık kullanılır ama metin modellerinde de kritiktir.

• Örnek: "Bana bir diyet listesi hazırla ama içinde kesinlikle deniz ürünü ve yer fıstığı olmasın."

Yapay zekanın "halüsinasyon" görmesini %100 engelleyebilir miyim?

Maalesef %100 engellemek şu anki teknolojiyle mümkün değildir. Ancak olasılığı %1'in altına indirebilirsiniz. Bunun yolu, AI'ya "Bilmiyorsan bilmiyorum de" veya "Sadece verdiğim metne sadık kalarak yanıtla" gibi kısıtlamalar getirmektir. Her zaman kritik bilgileri teyit etmekte fayda vardır.

Uzun ve detaylı promptlar mı, yoksa kısa ve öz olanlar mı daha etkili?

Bu, hedefinize bağlıdır.

• Karmaşık görevler için: "Mega-Prompt" dediğimiz, tüm detayların (rol, bağlam, sınırlamalar) verildiği uzun komutlar daha iyi sonuç verir.

• Hızlı bilgi alımı için: Kısa ve net komutlar yeterlidir. Ancak altın kural; "gereksiz kelimelerden arındırılmış, ama tüm gerekli detayları içeren" prompttur.

Prompt yazarken "Lütfen" demek sonucu değiştirir mi?

Teknik olarak yapay zekanın duyguları yoktur, ancak eğitim verileri insan etkileşimlerinden oluşur. Bazı araştırmalar, kibar ve teşvik edici bir tonun (özellikle "Bu benim kariyerim için çok önemli" gibi ifadelerin) modelin daha dikkatli çıktı üretmesini sağladığını göstermektedir. Yine de en önemli şey nezaket değil, netliktir.

Aynı promptu farklı yapay zekalara (ChatGPT, Claude, Gemini) verirsem aynı sonucu alır mıyım?

Hayır. Her modelin "eğitim seti" ve "akıl yürütme mimarisi" farklıdır.

• Claude: Daha insani ve güvenli bir ton seçer.

• ChatGPT (GPT-4o): Mantık ve yaratıcılık dengesinde çok güçlüdür.

• Gemini: Google ekosistemi ve güncel veriyle entegrasyonda öne çıkar. En iyi sonucu almak için promptunuzu modele göre hafifçe optimize etmeniz gerekebilir.